درجه اعتبار ساقط مىشود و بايد تركهء هريك ميان وارثان زنده او تقسيم شود . البته برخى گفته‌اند : در اين فرض نيز از جانبى كه امكان دارد ، ارث برقرار است . به نظر ما اقرب ديدگاه نخست است و مىتوان براى اثبات آن به اجماع و مانند آن تمسك كرد . فنّ دوم از قسم نخست : احكام وصيتها و اقرارهاى مربوط به ارث اين فنّ در بردارندهء دو باب است : باب نخست : وصيتها : وصيت كردن بر هر مسلمانى واجب است « 1 » و عمل به وصيت بر تقسيم ارث مقدّم است .

--> ( 1 ) . خداوند در سورهء بقره آيهء 180 مىفرمايد : « كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ » . مرحوم فاضل مقداد در كنز العرفان ، ج 2 ، ص 89 و 90 مىگويد : « كُتب به معناى فُرض است و خير به معناى مال است چنان كه در سورهء عاديات آيهء 9 آمده است : « وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ » . برخى گفته‌اند : اين آيه با آيهء ارث نسخ شده است . ليكن پاسخ اين سخن آن است كه اصل عدم نسخ است . علاوه بر آنكه شرط نسخ منافات ميان ناسخ و منسوخ است و هيچ منافاتى ميان وصيت و ارث نيست ؛ زيرا وصيت بخششى است زايد بر ارث . و بر فرض هم نسخ پذيرفته شود ، آيهء ارث ناسخ وجوب وصيت است نه جواز وصيّت . مرحوم شيخ يوسف بحرانى در آغاز كتاب وصاياى الحدائق الناضرة ج 22 ، 375 - 376 مىگويد : « بايد در آغاز كتاب رواياتى را كه مردم را به وصيّت كردن تحريك مىكند و نشانهء وجوب يا استحباب مؤكَّد آن است ، ذكر كنم » . آنگاه پس از نقل رواياتى چند در ص 379 و 380 مىگويد : « روايات در بردارندهء فوائدى است : يك : بدون ترديد بر كسى كه ذمّه‌اش به حقوق واجب بسان دين يا حجّ يا زكات يا خمس مشغول است ، وصيّت كردن واجب است . و مىتوان رواياتى را كه اشعار به وجوب داشته و مىگويد : « الوصيّة حقُّ على كلّ مسلم » را بر اين فرض حمل نمود و آن روايات را بر اين افراد اختصاص داد . البته مىتوان روايات را بر استحباب مؤكّد حمل نمود و به غير اين افراد كه امور مستحب باشد اختصاص داد . دو : ظاهر برخى احاديث استحباب مؤكّد وصيت به نزديكانى است كه بهره‌اى از ميراث ندارند . اين روايات هر چند ظهور در وجوب دارند ؛ ليكن بخاطر روايت عياشى از ابى بصير در روايت صحيحه حمل بر استحباب مىكنيم ؛ در حديث امام ( ع ) دربارهء آيهء « كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ . . . » مىفرمايد : « اين آيه با آيهء ارث نسخ شده است » . در فقه الرضا ( ع ) تصريح به استحباب شده هر چند در آخر كلام خود تصريح كرده است كه ترك وصيت معصيت است كه اين كلام حمل بر مبالغه مىشود . » [ مترجم ]